Zeki Kıral - Dünden Bugüne

Zeki Kıral - "Karagöz ile sohbet", 110 x 60 cm., 1960

Galeri İdil, 04 – 28 mart 2015 tarihleri arasında Zeki Kıral’ın “Dünden Bugüne” isimli resim sergisine ev sahipliği yapıyor…

1927 doğumlu Zeki Kıral; kendine özgü karakter bütünlüğü, zerafeti, insana ve doğaya olan sevgisi, saygısı, nüktedanlığını estetikler bütünü olarak tuvallerine aktarmış. Resimlerini izleyenler, kendisini o büyülü ve mütevazi kişiliğin yarattığı İstanbul hayatının içinde hissediyor.

Boğaziçi'nin kıyılarında balık avlayan, ağ çeken, şekerlemeciden şeker alan, balon tutan, niyetçiden niyet çeken çocukları; uçan kuşları, rüzgarla savrulan ağaçların dökülen yapraklarını hümanist bir mütevazilikle üst düzey özgün biçimde resmeden Zeki Kıral değerleri tuvallerinde yaşamlandırıyorken, aslında; kendisi hakkında bahsedilen tüm özelliklerinin tuvalde yaşam bulmuş hali olarak 69. sanat yılında sanat severlerin karşısına çıkıyor.

Zeki Kıral 1960’lı yıllarda hat sanatımızdan esinlenerek soyut ürünler verdi. Hayal oyunumuzun ünlü figürleri Karagöz ve Hacivat’la birlikte halk sanatının yerel motiflerini de kullanarak, kendine özgü bir yorum ve anlatım içinde eski İstanbul görünümlerini resmetti, yeni sergisinde bu eski çalışmalarının günümüzde yeniden yorumlanmış bazı örnekler ve eski dönem çalışmalardan örnekler yer alıyor!..

Bugüne kadar 53 kişisel serginin yanı sıra yurt içi ve yurtdışında pek çok karma ve grup sergilerine katıldı, Galeri İdil’de açılan “Dünden Bugüne” isimli bu sergi sanatçının 54. kişisel sergisi.

Bir yandan İstanbul Üniversitesi’nde öğrenim görürken,bir yandan da Güzel Sanatlar Akademi’sinin Yüksek Resim Bölümü’nü derece ile bitirdi (1952).

Prof. Dinçer Erimez, sanatçı hakkında şunları kaydediyor:

Gölge Oyununun Düzene Tutunma Çabası

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları]
 228 (2012), 96 S., ISSN 1300-7025-9-1

[KanalKultur] - Toplumsal Tarih, aralık 2012'de yayınlanan 228. sayısında editörlüğünü Peri Efe'nin yaptığı "Gölge Oyununun Düzene Tutunma Çabası" başlıklı dosyaya yer verdi. Dosya gölge oyununun etkisinin zayıflamasından önceki dönemde içine girmiş olduğu yenilenme sürecini konu ediyor.

Toplumsal Tarih dergisinin bu sayısındaki "Gölge Oyununun Düzene Tutunma Çabası" başlıklı dosyada Peri Efe'nin yanı sıra Ahmet Akşit, Fırat Güllü ve Raif Ogan gibi isimler yer aldı. Ahmet Akşit, tiyatronun Osmanlı'da gösteri hayatına girmesinden itibaren toplumun geleneksel gösteri sanatlarıyla ve Karagöz'le olan ilişkisindeki dönüşümü irdeliyor. Peri Efe hayal oyununun gelişimine, hayalcilerin tutumlarına ve toplumdaki tepkilere bakarak modern zamanlarda Yunanistan'da Karagiozis nam gölge tiyatrosunun uyum sağlama çabasını anlatıyor. Dosyada M. Raif Ogan'ın Yeni Sabah gazetesinde 1945 yılında yayınlanan yazılardan bir derlemeye yer veriliyor. Ogan 1900 öncesinde ve sonrasında çocukluğundan beri şahit olduğu ve dinledigi Karagöz'le ilgili anılarını ve görüşlerini anlatıyor. Fırat Güllü, Hagop Baronyan ve Teodor Kasap arasında geçen "tiyatro mu geleneksel, seyirlikler mi" tartışmasında Baronyan'ın tutumunu değerlendiriyor.

Edhem Eldem, L'lllustration'dan Seçmeler'de derginin 23 mayıs 1903 tarihli sayısında yer alan Selanik'teki Osmanlı Bankası şubesine düzenlenen bombalı suikastı sunuyor.

Meral Akkent, kadın müzesi konseptinin dünyadaki örneklerini ve İstanbul Kadın Müzesi'nin nasıl bir amaçla yola çıktığını anlatıyor. Noémi Lévy, 1-2 kasım  2012 tarihlerinde Yıldız Şale Köşkü'nde düzenlenen "Tarihte Türk Polis Teşkilatı" başlıklı sempozyumu ve sempozyum dolayısıyla yaygın polis tarihi çalışmalarını eleştirel bir gözle değerlendiriyor. Martina Baleva, 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Osmanli'nın yaptığı katliamların Ruslar tarafından resimlenerek Osmanlı aleyhine kullanılmasını, bu propagandanın Avrupa basınında yarattığı etkiyi ve buna karşılık olarak II. Abdülhamid'in de Rusların Müslümanlara yaptığı zulmun resmedildiği albümler bastırdığı savaşın resim cephelerini konu ediyor. Zafer Toprak, Balkan Harbi'nin 100. yılında siyasal toplumsallaşmada önemli rolü olan resimlerin Balkanlarda savaşan ülkeler tarafından kitleleri mobilize etmek için nasıl kullanıldığını değerlendiriyor. Ayşe Yazıcıoğlu, "Tarihçinin Odası" söyleşilerinin beşincisinde Erik Jan Zürcher'le bir araya gelerek Zürcher'e Türkiye tarihi çalışmaya başlama hikâyesini, Türkiye siyasal hayatında yaşanan değişimin ve toplumsal dönüşümün çalışmalarına nasıl etki ettiğini, araştırma yöntemlerini, en çok yararlandığı arşiv ve kütüphaneleri soruyor.

İsmail Çoban'ın çizgileriyle: Hans Wurst - Karagöz

İsmail Çoban'ın çizgileriyle: "Hans Wurst - Karagöz"

Gölge Oyunu Karagöz'de 'Nurullah Ataç'..

[Mahmut Cûda] - 'Nurullah Ataç' [1898 - 1957],
bkz. Ismail Hakkı Baltacıoğlu:
"Karagöz Ankarada - Karagöz Piyesi"
Yeni Adam 288 (1940): 9

Gölge Oyunu Karagöz'de 'Greta Garbo'...

[Mahmut Cûda] - 'Greta Garbo'
[Greta Lovisa Gustafsson, 1905 - 1990],
bkz. Ismail Hakkı Baltacıoğlu:
"Karagöz Ankarada - Karagöz Piyesi"
Yeni Adam 288 (1940): 9

Charles Spencer Chaplin - Charlot ya da 'Şarlo' Karagöz Oyununda...

Mahmut Cûda - 'Şarlo',
bkz. Ismail Hakkı Baltacıoğlu:
"Karagöz Ankarada - Karagöz Piyesi"
Yeni Adam 285 (1940): 15

Karagöz'ün Adaptasyonu ve Değişimi

Toplumsal Tarih
[Tarih Vakfı Yayınları]
181 (2009) 1300-7025-9-1

[KanalKultur] - Toplumsal Tarih 181. sayısında editörlüğünü Peri Efe'nin yaptığı, Daryo Mizrahi, Walter Puchner, Linda Suny Myrsiades, Peri Efe, Çetin Sarıkartal, Ayşe Selen ve Şehsuvar Aktaş'ın yazılarıyla katkıda bulundukları Karagöz dosyasına yer veriyor.

Bu yazıların seçiminde Türkiye ve gölge oyununun yayıldığı Balkan coğrafyasında Karagöz üzerinden değişim ve modernleşme macerasını izleme merakının belirleyici olduğu görülüyor. Örneğin Myrsiades'in yazısından da anlaşıldığı gibi, Karagiozis Yunan kültürüne içtenlikle adapte olmuş ve bu ülkedeki macerasında modern zamanlara uyum sağlayarak daha çok bir alt kültür olarak popülaritesini sürdürebilmiş bir öğe. Bu bilgiyi halen Atina kahvelerinde Karagöz izleyerek doğrulamak mümkün. Buna karşılık "anavatan"ı Türkiye'de ise büyük ölçüde Karagöz'e ara sıra çıkarıp seyredilecek sonra da müzedeki yerine kaldırılacak bir gösteri olarak bakılıyor. Böylesi bir halk eğlencesinin 19 ve 20. yüzyılda Yunanistan'da canlanırken, çok daha köklü olmasına rağmen Türkiye'de canlılığını yitirmiş olmasını başka şeylerin yanı sıra Türkiye'de devletin Karagöz üzerinden halka didaktik bir üslupla modernleşme öğütleri vermesinde de aramak gerekiyor. Bu durum Karagöz'ün canlılığını daha hızla yitirmesine yol açmışsa, Türk modernleşmesi üzerine düşünmek için bir vesile daha olduğu anlamına geliyor.

181. sayıda ayrıca Taner Timur'un "Bismarck, II. Wilhelm ve Abdülhamid" başlıklı yazısı da okuyucularla buluşuyor. Taner Timur yazısında II. Wilhelm ve Bismarck'ı merkeze alarak Almanya-Osmanlı ilişkilerini incelerken, 19 ve 20. yy Avrupa diplomasi tarihini "Doğu Sorunu"ndan ve aynı dönem Osmanlı tarihini emperyalizm kavramından bağımsız ele almanın imkânsızlığının altını çiziyor; kendi deyimiyle "bu kopuk yaklaşım"ın sınırlarını ortaya koymaya çalışıyor.

Sacit Kutlu, "Bulgar kolektif bellek inşasında bir hatırlama ve unutma yeri: Batak" isimli yazısında 19. yy sonunda meydana gelen Batak olaylarının Bulgar tarihyazımında farklı dönemlere göre nasıl farklı biçimlerde ele alındığını gösteriyor. Kutlu, yazısının sonuna doğru Batak olaylarının Bulgar tarihyazımındaki yerini sorgulayan güncel bir sergiyi konu ediyor ve sergiden tedirgin olan Bulgar devletinin, ulus efsanesinin etrafında örüldüğü bir temayı "korumak" konusunda nasıl da kıskanç davranabileceğini ortaya koyuyor.

"Osmanlı Seçkinleri ve Dreyfus Meselesi" adlı makalesinde, Özgür Türesay 19. yüzyılın sonunda Fransa'yı derinden etkileyen Dreyfus olayının Osmanlı aydınları üzerinde bıraktığı izleri inceliyor.

Oğuz Tekin 181. sayıya Yenikapı kazıları sonucu ortaya çıkan Bizans batıklarını ele alan Ufuk Kocabaş'ın kitabını tanıttığı makalesi ve "Bergama Krallık Kültü" isimli kitap için yazdığı eleştiri yazısı ve eski çağlarda yeni yıl kavramını ele aldığı makalesiyle katkıda bulunuyor.

Mete Tunçay, Türkiye İşçi Derneği üzerine yazdığı makalesiyle Türkiye işçi hareketinin tarihinin bir sayfasına ışık tutuyor. Ayrıca Edhem Eldem, Emel Seyhan, Mehmet Ö. Alkan düzenli köşeleriyle, Burak Çetintaş, Kafiye Abdik Alkan, Sevim Çiçek, Gamze Rezan Sarışen, Suna Yılmaz Açıkel güncel bölümündeki yazılarıyla ilginç konuları aktarıyor ve yorumluyorlar. [KanalKultur]

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 181 (2009) 1300-7025-9-1

Karagöz Balıkçı

Karagöz Balıkçı,
İBB Şehir Tiyatroları,
Türkiye, 50'

[KanalKultur] - Karagöz işsiz kalmıştır. Hacivat, işsiz Karagöz'e balık tutması aklını verir. Kendi yaptığı sandalla denize açılan Karagöz, türlü deniz canlıları ile karşılaşır. Bu karşılaşmaların gölge perdesinde eğlenceli ve fantastik bir şekilde anlatıldığı "Karagöz Balıkçı", geleneksel Karagöz'ün klasik oyunlarından biri olan "Balık" oyunu temel alınarak; dildeki komiğin görsel karşılıklarıyla yeniden yazıldı. Türkiye, İBB Şehir Tiyatroları, Karagöz Balıkçı, 50'