Beylikten İmparatorluğa Osmanlı Denizciliği

Bir kara devleti olarak tarih sahnesine çıkan Osmanlılar kısa sürede denizle tanıştılar ve onu eski sahiplerinden yavaş ama emin adımlarla teslim aldılar.

Karadeniz ve Akdeniz adlarıyla yeniden tanımladıkları iki büyük denize sahip ve hâkim oldular.

Artık Osmanlı padişahları “sultân/hâkānü’l-bahreyn” olarak anılıyordu.

Akdeniz’de öylesine güçlülerdi ki, iki donanmayı birden sefere gönderebiliyorlardı.

II. Bayezid devrinde Kızıldeniz’de baş gösteren ve mukaddes toprakları denizden tehdit eden Portekiz tehlikesi karşısında Memlûkler Osmanlı Devleti'nden yardım istiyor, Osmanlı denizcileri açık denizlere yöneliyordu.

Barbaros Hayreddin Paşa’nın Preveze’de Akdeniz hâkimiyetini kesinleştirdiği yıl, Mısır Beylerbeyi Hadım Süleyman Paşa donanmasıyla Süveyş’ten çıkıp Yemen’i fethederek Hindistan’a gidiyor ve Kanuni, bizzat çıktığı Boğdan seferinde Bender’i fethediyordu.

1538 tarihli Bender kitabesine göre artık o, “bahr-ı frenk ve mağrib ve Hind” denizlerinde “gemiler yürüten” bir sultandı.

Değirmen Kültürü: Son Değirmenler

Son Değirmenler - Yapımcı Yönetmen: Aygün Filiz;
Yapım ve Yönetim Yardımcısı: Aynur Kızanlık;
Görüntü Yönetmeni: Mustafa Filiz; Kameraman: Seyfi Sinan;
Kurgu: Sıdıka Eralp; Özgün müzikleri: Ulaş Özdemir;
TRT, 2008,  5 Bölüm, [her biri] 30', Türkçe

[KanalKultur] - Yok olmaya yüz tutmuş su değirmenlerinin günümüzdeki otantik görünümleri... Türkiye'de seçilen iki bölgede iki farklı değirmen kültürü... Giresun - Espiye ilçesinde Akkaya Köyü'nde bir mağaradan çıkan su bir asırdan fazla bir zamandır tam 7 tane değirmeni hiç durmadan döndürüyor. Bu değirmenlerin sahibi de kullanıcısı da bakıcısı da 3 köyün sakinleri ve değirmene gitmek un öğütmenin ayrı ritüelleri var.

Erzurum Tortum'da ise su, köyün ortak malıdır da değirmen değil. Değirmenci var ve çok önemli bir işleve sahip. Hatta öyle ki, değirmenler aynı zamanda bir toplanma ve eğlence yeri.

TRT için hazırlanan ve 5 bölüm olan belgeselin diğer bölümleri, "Su, Taş, Hak ...", "Anadolu'da İlk Değirmenler", "Suskun Değirmenler" ve "Değişen Değirmenler" alt başlıklarını taşıyor.

"Son Değirmenler Belgeseli", M.S. 1. yy'da Anadolu topraklarında icat edildiği belgelenen su değirmenlerini ve bu değirmenlerin bugünkü durumlarını ele alıyor. Bir bir yok olan, giderek sayıları azalan değirmenlerin özellikle Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu'da en son örnekleri yaşıyor. Tamamen doğal ortamlarında gerçek sahipleri köylüler tarafından yaşayarak anlatılan değirmenlerin yörelere göre değişen kültürel, folklorik ve dilbilimsel özellikleri şaşırtıcı bir zenginlik içeriyor.
"Son Değirmenciler", miraslarını devredecek kişiler bulamazken, bazı değirmenler, işadamları tarafından satın alınıp elektrik santrallerine çevriliyor. Birçok sahipsiz değirmen çürümeye bırakılmış fakat bir kısmı da ilgili belediye tarafından turistik tesis haline getirilmiş.