[© Ece Çayırlı - KanalKultur] - Pasaport kontrolünden problemsiz geçince, genç kız mutlu oldu. Dikkat çekmemek için, yaşıtları gibi giyinmişti. Önünde artık tek engel vardı: Terminale gidip, Adana uçağına binmek.
Bu yolculuk için, aylardan beri gizli gizli hazırlanmıştı; yaptığından çok emindi. Chat grubundan yazıştığı kızlar, ona kutsal bir görevi (?) yerine getirdiğini defalarca yazmıştı. Ailesinin hiçbir şeyden haberi yoktu; onu en yakın arkadaşına yatılığa gittiğini sanıyorlardı.
Problemsiz kontrolden geçmenin verdiği rahatlıkla, bekleme salonuna yöneldi. Yolcuların çoğu geldiği için, oturacak pek yer kalmamıştı.. Yaşlı bir adamın yanındaki koltuğun boş olduğunu görünce, hemen gidip oturdu.
Heyecanını belli etmemek ve zamanı değerlendirmek için, sırt çantasından çıkardığı "Kültürlerin beşiği: Hatay ilinin tarihi ve güzellikleri" adlı kitabı okumaya başladı. Gideceği yeri az da olsa tanıması önemli idi.
Kitap, yaşlı adamın dikkatini çekmiş olmalı ki, kendisine dönerek:
"Yolculuk Adana'da bitmeyecek galiba? diye sordu. Şaşırsa da dikkat çekmemeliydi: "Evet amca, Antep'e gidiyorum."
"Güzel memlekettir" dedi yaşlı adam. "Oralı mısın?"
"Hayır amca, ilk defa gidiyorum. Siz oralı mısınız?"
"Ben Ankara'nın yakınlarından bir köydenim."
"Memleketini ziyaret edeceksin o zaman amca?"
insan ve kültüre dair... : Alevi Arşivi... Alevi Antropolojisi ... Almancılar... Sanat
Bu Blogda Ara
Ece Çayırlı etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Ece Çayırlı etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
18 Ocak 2017 Çarşamba
8 Kasım 2015 Pazar
Ece Çayırlı: Unique ve Fason Dünyalar...
[© Ece Çayırlı - KanalKultur] - Değişik ülkelerde birçok insana sorsalar, "Dünya’nın en etkili modacısı kim?" diye, hiç tereddüt etmeden herhalde Karl Lagerfeld der.
Neden? En çok üreten modacılardan biridir de ondan.
Yanlış hatırlamıyorsam, her sezon değişik moda evleri için sekiz ayrı koleksiyon hazırlıyor – bu, yılda 16 koleksiyon demek –. Bunların hepsi birbirinden farklı ve hiçbir zaman birbirinin tekrarı değil. Bunu başarabilen insan, şu anda 82 yaşında.
80’inci doğum günü için hayatına dair kitaplar yazılıp, filmler çekildiğinde anlamıştım Lagerfeld’in tükenmek bilmeyen yaratıcılığının kaynağını. Çocukluğundan beri okuyan, sanatın her dalını takip eden, çok iyi çizim yapan, ustaca fotoğraf ve film çeken çok yönlü bir sanatçı olduğunu...
Geçtiğimiz günlerde yazılı ve görsel medyada yoğun olarak ünlü bir moda zincirinin moda kampanyasının haberi işlendi. Kendisini Türkiye’nin elit kesiminden sayan, "unique" – yani eşi olmayan, örnek kabul eden insanların, fason üretim yapan bir şirketin global bir kampanyasına nasıl kurban gittiklerine ve bunun farkına dahi varmadıklarına tanık olduk!
Düşündürücü olan, azımsanmayacak sayıda insanın, bir mağazadaki ürünleri yağmalarcasına kapması değildir. Böyle kampanyalar her ülkede yapılıyor ve aynı ilgiyi görüyor.
Düşündürücü olan, orada bulunan insanların hepsinin, gerçek tasarım ürünlerini alabilecek ekonomik güce sahip olmalarına rağmen, orjinalden ziyade taklidini seçmeleridir.
Bu, Türkiye’de yaratıcılığın hangi noktada bulunduğu gerçeğinin sosyolojik yansımasıdır; zira, orada mağazadaki ürünleri yağmalarcasına kapanların önemli bir kısmı, Türkiye’de modaya ve cemiyet hayatına yön verme iddasıyla yazılı - görsel medyada her gün arz-ı endam eden insanlardır.
Sanat ile modanın – ki moda sanatın günümüzde en önemli ayaklarından birini oluşturuyor – en ama en önemli özelliği, yaratıcı ve orjinal olmasından geçer. Onu özel kılan, o güne kadar hiç kimsenin o şekilde bir ürün ortaya koy(a)mamasıdır.
Dünya çapında "unique", yani eşi benzeri olmayan, insanların biyografilerini incelediğimiz zaman, işlerinin / ürünlerinin farklı ve tek olmasının altındaki en önemli unsurun, uzun yılların sanat ve eğitim birikimi olduğunu görürüz.
Bu insanlar, değişik sanat dallarına birden hakim olup, köklü bir eğitimden sonra, öğrendiklerini farklı ülkelerde ve üstatların yanında sınarlar.
Toplumsal ve ailevi yetiştirme şekli, eğitim kurumlarının eğitim anlayışı, bireyin sadece üretken olması için değil, mümkün olduğunca iyi donanım kazanması / elde etmesi; edindiği bütün birikimin sonucu olarak da özgün sonuçlara varması için çaba gösterir. Hedef, birbirinin taklidi ürünler ve çözümler üretmek yerine, bazen toplum ona hazır olmasa bile – yeni bir düşünce, duruş, anlayış veya moda bağlamında düşünülecek olursa – toplumsal ruhu en iyi şekilde yansıtabilen kreasyonlar ortaya koymaktır.
Ne yazık ki, Türkiye toplumu bu düşünce ve yetiştirme tarzına henüz uzak kalmaktadır; zira, toplumda kabul gören tutum ve duruş, birbirinin benzeri olmaktan geçmektedir. Bunu, siyasetten eğitim anlayışına; inancın icra şekline; kurumların işleyişine; müzikten sanatın değişik alanlarına kadar, bütün toplumsal yelpazede görmek mümkündür.
Sonuç olarak, bireysel ve farklı düşüne(bile)n, risk ala(bile)n, fikrini yalnız olsa da söylemekten sakınmayan bireyler yerine, "fason" yani başkasının daha önce düşünüp, doğru diye kurgulayıp karar kıldığı modele sıkı sıkı sarılan; bunu hayatının her aşamasında mükemmelliyet düzeyinde uygulamaya çalışan insanlarla karşı karşıya kalınıyor ve bu toplumun fasonlaşmasını sağlıyor...
Toplumda farklı, yani "unique" olma anlayışı örselendiği veya zayıf olduğu için, kendini Türkiye toplumunun eliti kabul eden insanlar; dünyada fason üretiminde en üst noktaya gelmiş bir moda zincirinin mağazasında, farklı ve eşsiz olacağım düşüncesiyle, yangından mal kaçırırcasına alış-veriş çılgınlığına kapılabiliyor; hezeyan halinde bunu savunabiliyor. [© Ece Çayırlı - KanalKultur]
Neden? En çok üreten modacılardan biridir de ondan.
Yanlış hatırlamıyorsam, her sezon değişik moda evleri için sekiz ayrı koleksiyon hazırlıyor – bu, yılda 16 koleksiyon demek –. Bunların hepsi birbirinden farklı ve hiçbir zaman birbirinin tekrarı değil. Bunu başarabilen insan, şu anda 82 yaşında.
80’inci doğum günü için hayatına dair kitaplar yazılıp, filmler çekildiğinde anlamıştım Lagerfeld’in tükenmek bilmeyen yaratıcılığının kaynağını. Çocukluğundan beri okuyan, sanatın her dalını takip eden, çok iyi çizim yapan, ustaca fotoğraf ve film çeken çok yönlü bir sanatçı olduğunu...
Geçtiğimiz günlerde yazılı ve görsel medyada yoğun olarak ünlü bir moda zincirinin moda kampanyasının haberi işlendi. Kendisini Türkiye’nin elit kesiminden sayan, "unique" – yani eşi olmayan, örnek kabul eden insanların, fason üretim yapan bir şirketin global bir kampanyasına nasıl kurban gittiklerine ve bunun farkına dahi varmadıklarına tanık olduk!
Düşündürücü olan, azımsanmayacak sayıda insanın, bir mağazadaki ürünleri yağmalarcasına kapması değildir. Böyle kampanyalar her ülkede yapılıyor ve aynı ilgiyi görüyor.
Düşündürücü olan, orada bulunan insanların hepsinin, gerçek tasarım ürünlerini alabilecek ekonomik güce sahip olmalarına rağmen, orjinalden ziyade taklidini seçmeleridir.
Bu, Türkiye’de yaratıcılığın hangi noktada bulunduğu gerçeğinin sosyolojik yansımasıdır; zira, orada mağazadaki ürünleri yağmalarcasına kapanların önemli bir kısmı, Türkiye’de modaya ve cemiyet hayatına yön verme iddasıyla yazılı - görsel medyada her gün arz-ı endam eden insanlardır.
Sanat ile modanın – ki moda sanatın günümüzde en önemli ayaklarından birini oluşturuyor – en ama en önemli özelliği, yaratıcı ve orjinal olmasından geçer. Onu özel kılan, o güne kadar hiç kimsenin o şekilde bir ürün ortaya koy(a)mamasıdır.
Dünya çapında "unique", yani eşi benzeri olmayan, insanların biyografilerini incelediğimiz zaman, işlerinin / ürünlerinin farklı ve tek olmasının altındaki en önemli unsurun, uzun yılların sanat ve eğitim birikimi olduğunu görürüz.
Bu insanlar, değişik sanat dallarına birden hakim olup, köklü bir eğitimden sonra, öğrendiklerini farklı ülkelerde ve üstatların yanında sınarlar.
Toplumsal ve ailevi yetiştirme şekli, eğitim kurumlarının eğitim anlayışı, bireyin sadece üretken olması için değil, mümkün olduğunca iyi donanım kazanması / elde etmesi; edindiği bütün birikimin sonucu olarak da özgün sonuçlara varması için çaba gösterir. Hedef, birbirinin taklidi ürünler ve çözümler üretmek yerine, bazen toplum ona hazır olmasa bile – yeni bir düşünce, duruş, anlayış veya moda bağlamında düşünülecek olursa – toplumsal ruhu en iyi şekilde yansıtabilen kreasyonlar ortaya koymaktır.
Ne yazık ki, Türkiye toplumu bu düşünce ve yetiştirme tarzına henüz uzak kalmaktadır; zira, toplumda kabul gören tutum ve duruş, birbirinin benzeri olmaktan geçmektedir. Bunu, siyasetten eğitim anlayışına; inancın icra şekline; kurumların işleyişine; müzikten sanatın değişik alanlarına kadar, bütün toplumsal yelpazede görmek mümkündür.
Sonuç olarak, bireysel ve farklı düşüne(bile)n, risk ala(bile)n, fikrini yalnız olsa da söylemekten sakınmayan bireyler yerine, "fason" yani başkasının daha önce düşünüp, doğru diye kurgulayıp karar kıldığı modele sıkı sıkı sarılan; bunu hayatının her aşamasında mükemmelliyet düzeyinde uygulamaya çalışan insanlarla karşı karşıya kalınıyor ve bu toplumun fasonlaşmasını sağlıyor...
Toplumda farklı, yani "unique" olma anlayışı örselendiği veya zayıf olduğu için, kendini Türkiye toplumunun eliti kabul eden insanlar; dünyada fason üretiminde en üst noktaya gelmiş bir moda zincirinin mağazasında, farklı ve eşsiz olacağım düşüncesiyle, yangından mal kaçırırcasına alış-veriş çılgınlığına kapılabiliyor; hezeyan halinde bunu savunabiliyor. [© Ece Çayırlı - KanalKultur]
12 Eylül 2013 Perşembe
Ece Çayırlı: Referandum - Anlayana sivrisinek saz...
[© Ece Çayırlı - KanalKultur] - 12 eylül'deki anayasa referandumuna günler kala siyasi partilerin hareketliliği artık iyice arttı. Medya; miting, açılış ve iftarlardan oluşan gürüntülerle dolup taşıyor.
İpi kim göğüsleyecek henüz belli değil ama, parti liderlerinin gösterdiği performansın sonuca birebir etki edeceği kamuoyunda herkes tarafından iyice kanıksanmış durumda. Bundan dolayıdır ki, Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile ana muhalefet partisi lideri Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu günlerdir il il, ilçe ilçe dolaşıp seçmenleri ikna etmeye çalışıyor.
Bu bağlamda bir unsur dikkat çekiyor: Başbakanın söylemlerinde, konulara yaklaşımında, üslubunda; kısacası retoriğinde eskiye oranla bir değişme yok – hitabı, vaaz veren bir din adamı gibi – ses modülasyonunda monotonluk bulunmuyor; ses modülasyonu bilhassa söylemek ve vurgulamak istediği konulara göre başarılı bir şekilde yükseliyor ya da alçalıyor.
Ana muhalefet partisi lideri Kemal Kılıçdaroğlu'na gelince:
O da henüz yeni seçildiği görevine; bu nedenle yaptığı konuşmalara ısınmış gibi görünse de parti mitinglerinde ve televizyon söyleşilerinde, gösterdiği performansın hayli gerisinde kalıyor. Bu durum, onun gelebilecek sorulara hazırlansa bile; bu konuda danışmanlarınca yeterli bir şekilde hazırlanmadığını ve desteklenmediğini ortaya koyuyor.
İpi kim göğüsleyecek henüz belli değil ama, parti liderlerinin gösterdiği performansın sonuca birebir etki edeceği kamuoyunda herkes tarafından iyice kanıksanmış durumda. Bundan dolayıdır ki, Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile ana muhalefet partisi lideri Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu günlerdir il il, ilçe ilçe dolaşıp seçmenleri ikna etmeye çalışıyor.
Bu bağlamda bir unsur dikkat çekiyor: Başbakanın söylemlerinde, konulara yaklaşımında, üslubunda; kısacası retoriğinde eskiye oranla bir değişme yok – hitabı, vaaz veren bir din adamı gibi – ses modülasyonunda monotonluk bulunmuyor; ses modülasyonu bilhassa söylemek ve vurgulamak istediği konulara göre başarılı bir şekilde yükseliyor ya da alçalıyor.
Ana muhalefet partisi lideri Kemal Kılıçdaroğlu'na gelince:
O da henüz yeni seçildiği görevine; bu nedenle yaptığı konuşmalara ısınmış gibi görünse de parti mitinglerinde ve televizyon söyleşilerinde, gösterdiği performansın hayli gerisinde kalıyor. Bu durum, onun gelebilecek sorulara hazırlansa bile; bu konuda danışmanlarınca yeterli bir şekilde hazırlanmadığını ve desteklenmediğini ortaya koyuyor.
11 Eylül 2013 Çarşamba
Ece Çayırlı: Transition
[© Ece Çayırlı - KanalKultur] -
"Gitti!" konuştuğum ilk kelime imiş;
Önce doğduğum, sonra büyüdüğüm yerlerden gittim.
Rastlos ging es weiter:
zur Schule und später zur Arbeit.
Non scholae, sed vitae discimus!
Mais ils partainent!
I have finally arrived in a world which hadn't been mine –
not until now! [© Ece Çayırlı- KanalKultur]
"Gitti!" konuştuğum ilk kelime imiş;
Önce doğduğum, sonra büyüdüğüm yerlerden gittim.
Rastlos ging es weiter:
zur Schule und später zur Arbeit.
Non scholae, sed vitae discimus!
Mais ils partainent!
I have finally arrived in a world which hadn't been mine –
not until now! [© Ece Çayırlı- KanalKultur]
20 Temmuz 2013 Cumartesi
Ece Çayırlı: 'Hemşerim, Nerelisin?' ya da Avrupa'da Türk Kültürünü Yaşatmak
[© Ece Çayırlı - KanalKultur] - Biz Türkler, hemşeriye düşkün milletiz. Yurt içinde ya da yurt dışında nerede Türkçe konuşan bir kişi duysak, hemen yanına sokulur; "hemşerim, memleket nire?" diye sormadan edemeyiz. Bu davranış ve soru, sanki genlerimize işlemiş. Avrupa'da üçüncü kuşak Türkler bile, bu davranışı gösterebiliyor; soruyu sorabiliyor. Oysa, onların büyük bir kısmının anne ve babaları göç ettikleri ülkede doğmuş. Verilen cevaptan; yani "Artvin", "Tunceli", "Adana" ya da "İstanbul"dan ne sonuç çıkarırlar onu da tam anlamış değilim. Çünkü çoğu bu diyarları ya hiç tanımaz ya da ömründe bir - iki kez, o da birkaç günlüğüne aile ziyareti için o diyara gitmiştir.
Enteresan olan ve esas anlatmak istediğim husus, bu hemşerici insanların, geçmiş yıllarda yurt dışında yaşadıkları şehirlerde yerden mantar biter gibi "kültür dernekleri" kurmuş olmaları. Örneğin Berlin'de ya da Köln'de Türkiye'nin en ücra köşesindeki herhangi bir kasabanın adını taşıyan bir kültür derneği bulabilirsiniz. Adı da genelde "Sütlüce ve civarı kültürünü yaşatma ve destekleme derneği"dir.
İnsan bu gibi oluşumları gördüğü zaman seviniyor; Türklerin nihayet kültürüne ve tarihi kökenlerine sahip çıktığı heyecanına kapılıyor. Ne de olsa günümüzde kültürel mirasımıza sahip çıkmak, bizim pek belirgin özelliğimizi oluşturmuyor. Aksi takdirde ülke camilerinde taşınabilir ne kadar tarihi el yazması Kuran, hat, halı ve fayans varsa hırsızlanıp, yurt dışındaki koleksiyonculara satılır mıydı? Devlet müzelerinden bir gecede kaybolan ve adı ayyuka çıkan tarihi parçalardan hiç söz etmiyorum...
İşte bundandır ki, "Alamanya" diyarına göç etmiş Türklerin kültür dernekleri kurmaları, insanı heyecanlandırıyor ve; "tamam, tarihi dönüm noktasındayız, insanlarımız bilinçlendi" dedirtebiliyor.
Memleketimin nadide insanlarının peşi peşine kültür derneği kurma girişimi, nihayetinde Almanların da merakını uyandırmış olmalı ki, geçenlerde ülke genelinde yayınlanan ve çok okunan günlük bir gazete, muhabirlerinden birini konuyu derinlemesine araştırması için görevlendirmiş. Bizim bildiğimiz titiz çalışan bir Alman da sırayla bu kültür merkezlerini gezmiş ve karşılaştığı insanlarla söyleşiler yapmış; edindiği bilgilerle gözlemlerini de bir makalede toplamış.
Enteresan olan ve esas anlatmak istediğim husus, bu hemşerici insanların, geçmiş yıllarda yurt dışında yaşadıkları şehirlerde yerden mantar biter gibi "kültür dernekleri" kurmuş olmaları. Örneğin Berlin'de ya da Köln'de Türkiye'nin en ücra köşesindeki herhangi bir kasabanın adını taşıyan bir kültür derneği bulabilirsiniz. Adı da genelde "Sütlüce ve civarı kültürünü yaşatma ve destekleme derneği"dir.
İnsan bu gibi oluşumları gördüğü zaman seviniyor; Türklerin nihayet kültürüne ve tarihi kökenlerine sahip çıktığı heyecanına kapılıyor. Ne de olsa günümüzde kültürel mirasımıza sahip çıkmak, bizim pek belirgin özelliğimizi oluşturmuyor. Aksi takdirde ülke camilerinde taşınabilir ne kadar tarihi el yazması Kuran, hat, halı ve fayans varsa hırsızlanıp, yurt dışındaki koleksiyonculara satılır mıydı? Devlet müzelerinden bir gecede kaybolan ve adı ayyuka çıkan tarihi parçalardan hiç söz etmiyorum...
İşte bundandır ki, "Alamanya" diyarına göç etmiş Türklerin kültür dernekleri kurmaları, insanı heyecanlandırıyor ve; "tamam, tarihi dönüm noktasındayız, insanlarımız bilinçlendi" dedirtebiliyor.
Memleketimin nadide insanlarının peşi peşine kültür derneği kurma girişimi, nihayetinde Almanların da merakını uyandırmış olmalı ki, geçenlerde ülke genelinde yayınlanan ve çok okunan günlük bir gazete, muhabirlerinden birini konuyu derinlemesine araştırması için görevlendirmiş. Bizim bildiğimiz titiz çalışan bir Alman da sırayla bu kültür merkezlerini gezmiş ve karşılaştığı insanlarla söyleşiler yapmış; edindiği bilgilerle gözlemlerini de bir makalede toplamış.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)