Bizans: Yapılar, Meydanlar Yaşamlar

"Bizans: Yapılar, Meydanlar Yaşamlar", Fransız Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’ne (CNRS) bağlı olarak İstanbul Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü’nde (IFEA) düzenlenen konferanslar dizisinin ürünü.

Ocak 2004 - haziran 2007 tarihleri arasında gerçekleştirilen konferanslar, konularının uzmanı tarihçiler, arkeologlar, sanat tarihçileri tarafından verildi:

Jean Pierre Sodini: Konstantinopolis, bir megapolün doğuşu; Elisabeth Malamut: I. Aleksios Komnenos döneminde Konstantinopolis; Marie-France Auzepy: Konstantinopolis’in Hipodromu; Alessandra Ricci: Bizans’ta kır sevgisi, Konstantinopolis’in Anadolu yakasındaki banliyösü; Pierre Chuvin: Ayasofya yeniyken bazilikanın bezemeleri; Marie-France Auzepy: Konstantinopolis’in siyasal ve dinsel yaşamında Ayasofya’nın yeri, Michel Kaplan: Büyük bir imparatorluk vakfı: Pantokrator (Zeyrek Camii); Catherine Jolivet-Lévy: Khora Manastırının (Kariye Camii) bezemeleri; Paul Magdalino: Paleologoslar döneminde yaşanan Bizans Rönesans’ı: Theodoros Metokhites ve Kariye Manastırı; Stefanos Yerasimos: Kostantiniye kiliselerinden İstanbul camilerine bir değişimin tarihi; Brigitte Pitarakis: İmparatorluğun mücevherleri ve Konstantinopolis’in kuyumcuları; Nano Chadzidakis: Konstantinopolis’in ikonaları; Michel Balivet: 1391’de Ankara’da bir ilahiyat tartışması: Hacı Bayram-ı Veli ve II. Manuel Paleologos; Véronique François: İyileşmek ve iblislerden korunmak: Konstantinopolis’ten İstanbul’a toprak kaplar; Auzépy: 8. Konstantinopolis ve Araplar; Balivet: Konstantinopolis’te Türkler; Schreiner: Konstantinopolis’te seyyahlar ve rehberleri; Jean-Claude Cheynet: Bizans mühürleri, bir toplumun görüntüleri; Christophe Giros: Bizanslılar ve Savaş; Nicole Thierry: 10. yüzyılda kral kiliseleri: Ahtamar, İşhan, Tokalı.

Annie Pralong (Ed.): Bizans: Yapılar, Meydanlar Yaşamlar. Çev.: Buket Kitapçı Bayrı, Kitap Yayınevi, İstanbul 2011, 400 S., ISBN : 978-605-105-072-0

Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Gazetesi

1908'de İkinci Meşrutiyet'in ilanıyla başlayan kısmen özgürlükçü dönemin ardından, aralarında Sami (Yetik), Şevket (Dağ), Hikmet (Onat), İbrahim (Çallı), Ahmet Ziya (Akbulut), Ruhi (Arel), Agah bey, Kazım bey ve Ahmet İzzet'in ve ilk Osmanlı heykeltıraşlarından Mesrur İzzet'in de yer aldığı bir grup genç sanatçı 1909'da Osmanlı Ressamlar Cemiyetini kurdular.

Kısa süre sonra Feyhaman (Duran), Hüseyin Avni (Lifij), Murtaza, Midhat Rebii, Tomas Efendi, Müfide Kadri ve Rıfat gibi sanatçıların da katılımıyla cemiyetin üye sayısı arttı.

Cemiyet Mart 1910'da Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Gazetesi'nin ilk sayısını yayımladı. Kapağında adeta bir mühür tarzında düzenlenmiş "Osmanlı Ressamlar Cemiyeti" ibaresi ile kendiside bir ressam olan ve gazeteye mali destek sağladığı anlaşılan Şehzade Abdülmecit Efendi'nin fırçalar, paletler ve defne yapraklarıyla bezeli bir düzenleme içinde yer alan portresi görülüyordu ve sol üst köşede "Osmanlı Ressamlar Cemiyeti'nin naşir-i efkarıdır. Sanayi-i nefisenin her şubesinden bahseder, ayda bir kere neşrolunur" ibaresi vardı.

Dört yılda 18 sayı yayımlanan gazetenin sonuncu sayısı Temmuz 1914 tarihini taşır.

Türkiye'de resim kültürünün yaygınlaşmasında önemli rol oynayan, bıraktığı tarihsel belgelerle resim sanatı tarihinin 20. yüzyıl başında etkinleşen çağdaşlık serüvenine ışık tutan bu gazete, yayımlanışından neredeyse yüz yıl sonra artık Latin harfleriyle ve özgün resimleri, fotoğrafları, çizim, eskiz ve hatlarıyla günümüz okurunun hizmetine sunuluyor.

Yaprak Zihnioğlu (Ed.): Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Gazetesi 1911-1914. Kitap Yayınevi, İstanbul 2007; 355 S., ISBN 978-975-6051-64-1

Yakın Tarihten Notlar: Sanat ve Estetikte Asal Değerler; Zaman, Mekân

[KanalKultur] - "Malik Aksel ve Modernizm"; "İspanya İç Savaş Afişleri Üzerinden Bir Devrim Panoraması"; "Sanat Tarihçilerinin Güncel Sanata Yaklaşımı"; "Ankara Tren Gar Binası"; "Miho Müzesi"; "Pierrefonds Kalesi"; "Heykel Bağlamında Bellek ve Mekan"; "Alev Ebuzziya Siesbye"; "Quotidian Estetiği"; "Estetik Melankoli"; "İon Kymationu"; "Klasik Dönem Osmanlı Camilerinde Zaman-Mekan İlişkisi"...

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü tarafından 27 - 29 kasım 2012 tarihleri arasında "VI. Uluslararası Genç Sanat Tarihçiler Sempozyumu" düzenlendi. Sempozyumun konusu "Sanat ve Estetikte Asal Değerler; Zaman, Mekân"dı...

"VI. Uluslararası Genç Sanat Tarihçiler Sempozyumu" hakkında Prof. Dr. Kıymet Giray (DTCF Sanat Tarihi Bölümü Başkanı) şunları kaydetti:

"Sanat, Sanat Tarihi ve estetik zamanın tanımı ve tanığıdır. Aynı zamanda mekânın da tanımlayıcısıdır. Bu bağlamda, insanın evriminin asal göstergesidir. Zaman genellikle ölçülebilen süreç olarak tanımlanır. Bir yandan da uzaysal boyutları olmayan süremle özdeştir. Soyut bir kavram olarak, birbirlerini izleyen olaylar zinciridir. Antik Çağ felsefesinde zaman, bilimsel yöntemlerle ölçülebilen ve bütün canlıların içinde bulunduğu boşluk, mekân olarak nitelenir. Kant'a göre zaman, tüm sezgilerin asal işlevini üstlenen zorunlu bir tasarımdır. Genel olarak görüngülerden zamanı dışlamak olanaksızdır. Tüm görüngüler ortadan kalkabilir ama zamanın kendisi asla ortadan kaldırılamaz.

Mekân ise, Kant'a göre yalnızca dış duyuyu etkileyen olgudur. Newton'un saltık zaman ve uzayın metafizik biçimler olduğu görüşünden etkilenen Kant, zamanın mekâna göre öznel bir ayrıcalığa sahip olduğunu savlar ve katışıksız sezgi olarak tanımlar. Bergson'a ise, insan bilincinin bir oluşumu ve yaratıcı gelişimidir. Geçmişten bu güne uzanan belleğin yarattığı kesintisiz bir akıştır. Bergson zamanı, gerçek ve psikolojik ve matematiksel zaman olarak iki bölüme ayırır. Matematiksel zamanın çevirimi uzayda / mekânda, gerçek ve psikolojik zamanın çevirimi ise bilinçte gerçekleşir.

Mekân, insanın gereksinimleri için yapılan ve onu çevreden doğal olarak ayıran, içlerinde yaşamının bölümlerinin sürmesini sağlayan yapılardır. Mekân mimarlığın vazgeçilmez olan niteliğidir ve mimari eser kavramıyla özdeşleşir.

İnsanın evriminin tanığı zamandır ve bu evrimi tanımlayan, örnekleyen olgular ise sanat eserleri olan mimari yapılardır. Dönemler olarak Sanat Tarihini oluşturan bütün okumalar zaman ve mekânla açıklanır. Medeniyetler, devletler, imparatorlukların tarih içinde varlıklarını sanatlarının nitelikleriyle açıklayan Sanat Tarihi, zaman ve mekân kavramlarının kesintisiz akışının yarattığı eserleri inceler.

Sempozyumumuz zaman içinde gelişen sanat ve estetik kuramlarının Sanat Tarihi biçimlendiren geçmişine ve bu bağlamda geleceğine ışık tutmayı amaçlamaktadır."

Sempozyum "Açılış Konuşması"nı Prof. Dr. Rahmi Er (Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dekanı) yaptı. Ardından "Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Müzik Topluluğu Klasik Müzik Dinletisi" yer aldı.