Pari Dukoviç ve Kırkpınar

[KanalKultur] - Pari Dukoviç: 1984 İstanbul doğumlu... İlkokulu Zapyon Rum Lisesi'nde okudu. Eyüboğlu Koleji'nden mezun olduktan sonra, fotoğraf bursu ile "Rochester Institute of Technology"e kabul edildi ve aynı üniversitede eğitimini tamamladı.

Üst üste aldığı ödüller ve fotoğraflarının New-York Times, Marie Claire, Skylife gibi bir çok ünlü gazete ve dergide yayınlanmasıyla profesyonel bir fotoğrafçı oldu. "Photo District News" tarafından "Dünyanın En Yetenekli ve Yükselen 30 Fotoğrafçısı" ödülüne layık görüldü. 2001 yılında "Ernie Anastos" Gazetecilik Ödülü'yle onurlandırıldı. 2005 yılında fotoğrafçılık alanında özel vizyona sahip tek genç sanatçıya verilen "Kodak Yükselen Fotoğrafçılar Ödülü"nü aldı. 2006 yılında yaptığı bir proje, reklam fotoğrafı dalında Amerikan Reklam Federasyonu (ADDY) tarafından birinci seçildi. 2010 Amerika Uluslararası Fotoğraf Ödülleri'nde derece sahibi oldu. 2011 Uluslar arası Londra Fotoğraf Festivali'nde finalist oldu ve sergi açtı...

Türkiye'nin kültürünü en iyi şekilde tanıtacak bir proje hazırlamak için kendisine, Osmanlı başkenti Edirne'yi ve "Kırkpınar Güreşleri"ni seçti... Bu projesiyle Amerika'da fotoğrafın oscarı sayılan PDN ödülünü aldı ve fotoğrafları derginin mart 2011 sayısında yayınlandı. Nihayetinde 7 temmuz 2011'de "Kırkpınar" adıyla Edirne'de [ Ekmekçizade Kervansarayı Kültür Merkezi, Eski İstanbul Cad, 126, Ayşekadın - Edirne; Tel: (0284) 213-1853] bir sergi açtı..

Güreşçilerin güreşe çıkmadan önceki dualarını, yağlanmalarını, davul törenini, cazgırı çekmek içinse digital yerine analog bir makineyi tercih etti. Böylece güreşlerin nostaljik yanını vurguluyor... [KanalKultur]

Cazgır'dan pehlivana salâvat: Pehlivan pehlivan...

Üstteki fotoğraf gravür;
ortadaki fotoğraftakiler:
Kara Ali ve Silivrili İzzet;
alt fotoğraftaki: Silivrili İzzet.
[Fotoğraflar:
Edirne Türk-İslam Eserleri Müzesi]

[KanalKultur] - Cazgır, pehlivanları önüne alarak seyircilere bağıra bağıra adlarını, şanlarını, maharetlerini ve tehlikeli oyunlarını, duasını okur...

Pehlivan pehlivan...
Hoş geldiniz, sefa geldiniz
Er meydanına, pirlerin meydanına
Şeref verdiniz, bugünkü Kırkpınar'ın
Tarihî güreş kartına.
Pehlivan pehlivan
İşte meydan, işte pehlivan
Güreş edenlere, yardım eder Hazreti Yaradan
Hani Ali, hani Veli
Pirimiz üstadımız, Hazreti Hamza'dan belli
Karşıdan gelir kırat, kanatları kat kat
Gönderelim Hazreti Muhammed'e salâvat
Allah Allah, İllallah
Hep birlikte pehlivanlarımıza
Alkışlarla diyelim maşallah.

"Salâvat" için bkz. Cemil Gürleyik: "Kırkpınar Güreşleri" Folklor 2 [1971] 23-24: 18-19; Cazgır'dan pehlivana "salâvat"; "cazgır" için ayrıca bkz. Fahri Er: Cazgır ve Davul

Cazgır'dan pehlivana salâvat...

Üstteki fotoğraf gravür;
ortadaki fotoğraftakiler:
Ali Ahmet ve Adapazarlı Mestan;
alttaki fotoğraftakiler:
Hergeleci İbrahim ve Kara Ahmet
[Fotoğraflar:
Edirne Türk-İslam Eserleri Müzesi]

[KanalKultur] - Yağlı güreşte, pehlivanları seyircilere tanıtan kişiye "cazgır", "salavatçı" veya "okuyucu" denilir.

Allah Allah illallah
Hayırlar gene inşallah
Pirimiz Hamza Pehlivan
Aslımız neslimiz pehlivan
İki yiğit çıkmış meydana
Biri birinden merdane
Biri here biri kara
İkisinin de zoru para
Alta geldim diye erinme
Üste çıktım diye sevinme (şirinme)
Alta gelirsen apış
Üste çıkarsan yapış
Vur sarmayı kündeden at
Gönder Muhammed'e salâvat
Seyirttim gittim pınara
Allah ikinizin de işini onara

"Salâvat" için bkz. Cemil Gürleyik: "Kırkpınar Güreşleri" Folklor 2 [1971] 23-24: 18-19; "cazgır" için ayrıca bkz. Fahri Er: Cazgır ve Davul

Metin ve Rahmi Yanyacı'dan Kırkpınar Güreş Müzikleri

Kırkpınar Güreş Müzikleri (Wrestling Music's)
- CD / Yapımcı: Ozan Video, [2007],
Metin Yanyacı: zurna,
Rahmi Yanyacı: davul; 59'55''

"Yağlı güreş yapan sporcunun malzemesi, dana, malak veya manda derisinden yapılmış ... kısbettir... Bir kısbette tam elli beş metre el dikişi bulunur. Bir kısbet, otuzbeş kırk parçadan meydana gelir. Dikişi 'biz' denilen bir iğne ile yapılır... Kısbet muhafazasına 'zembil' denir. Zembil, sazdan örülü bir torbadır. Zembil elde bir yöreden diğerine giden bir pehlivan, bir güreş kovalamada olduğunu veya bir güreşten geldiğini işaret etmiş olurdu."

Ozan Video tarafından yayınlanan "Kırkpınar Güreş Müzikleri" adlı albüm 16 eseri içeren bir CD ile 48 sayfalık kitapçıktan oluşuyor.

Kitapçıkta "Edirne'nin Kısa Tarihçesi"nin yanı sıra "Yağlı Güreşlerimiz", "Edirne ve Kırkpınar", "Sarayiçi", "Tavuk Ormanı", "Davul-Zurna"; "Er Meydanına Giriş","Yağlı Öyle midir?", "Hodri Meydan", "Kısbet", "Yağlıda Dua", "Eşleştirmede Usul", Yağlanmada Usul", "Kıran Kırana", Davul-Zurna"; "Yenme-Yenilme", Yağlı Güreşte Belli Başlı Teknikler" kısımları yer alıyor. Ayrıca "History of Olive Wrestling", "Rulers of Olive Oily Wrestling" adlı iki İngilizce bölüm de bulunuyor. Kitapçık "Etkinlik - Organizasyon" ve 1861 - 2006 yılları arasında Kırkpınar'da Başpehlivan olan güreşçilerin listesi "Başpehlivanlarımız" ile sona eriyor.

Albümdeki Eserler

• Pehlivan Havası, 5'08''
• Şahlanıyor Kolbaşının Kıratı, 3'27''
• Estergon Kalesi, 2'08''
• Vurun Gelinin Kınasını, 3'23''
• Debreli Hasan, 3'15''
• Kosta Pani, 2'39''
• Çoban Kızı, 3'26''
• Gacal Karşılaması, 6'47''
• Kadriyem, 3'24''
• Mendil, 3'15''
• Gülo, 2'49''
• Süleyman Aga, 4'23''
• Kampana, 4'18''
• Gadi Duma, 4'03''
• Yörük Gaydası, 4'22''
• Dol Karabakır, 3'09''

Kırkpınar Güreş Müzikleri (Wrestling Music's) - CD / Yapımcı: Ozan Video, [2007], Metin Yanyacı: zurna, Rahmi Yanyacı: davul; 59'55''