Atatürk Türbesi'nden Anıtkabir'e

Toplumsal Tarih Kasım 2014'te yayınlanan 251. sayısında kapakta Mehmet Ö. Alkan'ın "Anıtkabir'in Tekke Zaviyeler Kanunu'na Aykırılığı: 'Atatürk Türbesi'nden Anıtkabir'e" başlıklı yazısı yer alıyor.

Mehmet Ö. Alkan, 1948'de Anıtkabir'in bir inkılâp düzenlemesi olan tekke ve zaviyeler ile türbelerin kapatılmasıyla ilgili kanuna aykırı inşa edildiğinin gündeme getirilmesini ve bunun etrafında gerçekleşen tartışmaları konu ediyor.

Vangelis Kechriotis aslen Kapadokyalı olan ancak II. Meşrutiyet'in ilan edildiği yıllarda İzmir'de yaşayan Emmanouil Emmanouilidis'e ve onun dâhil olduğu Karamanlı Rum Ortodoks cemaatine odaklanıyor. Milliyetçi akımların hızla yükseldiği bir dönemde Karamanlıların özel bir durumu, bir sıkışmışlığı var. Karamanlılar Osmanlı Devleti'ne bağlı kalarak, onun Bizans'tan devralınmış kurumları içinde çalışarak ve onları ıslah ederek devam edebileceklerini düşünüyorlar.

Çiğdem Oğuz, büyük dedesi İsmail Ekmekçioğlu'nun I. Dünya Savaşı'nda bulunduğu yerleri kaydettiği anılar ve savaşa dair aldığı notlardan oluşan defteri merkeze alıyor. Osmanlı Ordusu'nun bir neferi olan İsmail Ekmekçioğlu'nun anıları Kanal Harekâtı'ndan Hindistan'a Thayetmyo Esir Kampı'na uzanıyor.

Ümit Kurt, 1915'te tehcir edilen ve kıyıma uğrayan Ermenilerin geride bıraktıkları malların iadesi konusunda Cebel-i Bereket kazasına (Osmaniye) bakıyor. Fransız işgali döneminde kazadaki askeri valinin tuttuğu defter geri dönebilen Ermenilere iade edilen malların listesini içeriyor.

Hristian Georgiyeviç Rakovski tarafından Ekim 1912'de kaleme alınan, Balkan savaşlarının Osmanlı İmparatorluğu ve öteki Balkan devletlerine etkisini de okuyabildiğimiz bildirinin tam metnini Mete Tunçay çevirisi ile sunuyoruz.

Işıl Çakan Hacıibrahimoğlu ve Mehmet Perinçek, Sovyet Rusya'nın önde gelen komutanlarından M. V. Frunze'nin 1920'lerin başında ziyareti sırasında gerçekleşen yemekte dolaştırılan anı defterinin tam metnini yayınlıyorlar.

Türkiye'de Kadın Hareketi; Balkan Harbi Yılları ve Rum Yerleşimlerine Muhacir İskanı...

[KanalKultur] - Toplumsal Tarih'in aralık 2006'da yayınlanan 156. sayısının kapak konusu, Osmanlı'nın son döneminden bu yana "Türkiye'de Kadın Hareketi". "Toplumsal Tarih", 19. yüzyıldan günümüze kadının toplumda ve siyasetteki yerini irdeliyor. Korkutularak kaçırılan Rumların bıraktığı yerleşimlere muhacirlerin yerleştirilmesi; Selanik'te giyim tarzı ve sosyal hayat; Evliya Çelebi'nin "Seyahatnâme"sinden, 16 ve 17. yüzyıllarda "Kürdistan" notları üzerine yazılar da "Toplumsal Tarih"in 156. sayısında yer alıyor.

Naim Güleryüz'ün kaleminden Yahudiler tarafından Osmanlı'da kurulan ilk matbaanın öyküsü, Dan Shapira'nın Karay Yahudilerinin matbaacılık tarihi ve Sacit Kutlu'nun Ermeni alfabesinin icadının 1500. ve Ermeni matbaacılığının 400. çifte jübileleri vesilesiyle 1912 yılında yapılan kutlamaları üzerine yazıları ile, Toplumsal Tarih 156. sayısında "matbaacılık tarihi"ne de geniş yer veriyor.

Dergide, Aydan Çelik'le yeni çıkan kitabı "miş'li geçmiş zaman" üzerine yapılan söyleşi de yer alıyor ve çizerin "İnsan Evrimi" başlıklı çizimi ek olarak veriliyor.

72 Yılın Ardından Kadını İçermeyen Siyaset - Ayşegül Yaraman, Türkiye'de kadınların siyasal haklarına kavuşmalarının tarihini sorguluyor: "Kadın hareketi, bilindiği gibi Osmanlı'da 19. yüzyılın ikinci yarısında başlamıştır. Miras ve eğitim alanlarında kadınlar lehine gelişen değişim sürecini; önce kadınların örgütlenmeleri, savaşların da etkisiyle erkek nüfusun alandan çekilmesine müteakip çalışma yaşamına girmeleri, Kurtuluş Savaşı sürecinde cephede yer almaları izler. Dolayısıyla bu hareketin temel hedefi olan ‘de jure' eşitlik, tüm dünyada olduğu gibi modernizasyonun bir parçasıdır. Siyasal hakların kadınlara da erkeklerle eşit olarak tanınması toplumsal dönüşümün zorunluluklarındandır; resmi tarihin iddia ettiği gibi kadınlara verilmiş bir ‘bağış' olarak nitelendirilemez."

Ricat - Türk Kadınları, Balkan Savaşı (1912)

Ricat - Türk Kadınları, "Balkan Savaşı" (1912)
- Fotoğraflar: Şükrü Paşa Anıtı ve Balkan Savaşı Müzesi,
Edirne (2011)